Class 4 Nepali Lesson 8 Note
Unit-8 कुरिलो खेती
शब्दभण्डार
१. तल दिइएका अर्थ बुझाउने शब्द शिक्षकका सहायताले पाठबाट खोजेर लेख्नुहोस्:
(क) जाडो मौसममा जमिनका घाँसपातमा पर्ने सेतो वस्तु
👉 हिउँ
(ख) बोटबिरुवा, अन्न आदिको भर्खरै उम्रेको कलिलो मुना
👉 टुसा
(ग) तरकारी, गेडागुडी, मासु आदिको झोल
👉 सूप
(घ) काम, रोजगार, व्यापार आदिबाट कमाइने धनसम्पत्ति
👉 आम्दानी
२. तल दिइएका शब्दलाई मिल्ने समूहमा राख्नुहोस्:
सकारात्मक अर्थ दिने शब्द:
👉 गर्छ, भन्यो, खेल्यो, आयो, हाँस्यो, निदायो
नकारात्मक अर्थ दिने शब्द:
👉 डुल्दैन, सुतेन, गएन, खाएन, बोलेन, रोएन
३. तल दिइएका शब्दलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस्:
खेतबारी, तरकारी, बहुवर्षीय, कुरिलो, औषधी
👉 व्यावसायिक खेती गर्न थालिएको छ । त्यसैले औषधी, स्वास्थ्य र व्यवसायका दृष्टिले कुरिलो अत्यन्तै उपयोगी तरकारी हो । उपसनाका बुबाबाट उनका साथीहरूले कुरिलाबारे धेरै जानकारी पाउछन् । उनीहरूले कुरिलो खेतीको महŒवबारे आफ्ना आमाबुबालाई सुनाउने निधो गर्छन् ।
बोध र अभिव्यक्ति
१. तल दिइएका शब्द शुद्ध उच्चारण गर्नुहोस्:
👉 कोलस्ट्रोल, काँडा, बलौटे, बहुवर्षीय, व्यवसाय, महत्व, रक्तचाप
२. ‘कुरिलो खेती’ पाठको तेस्रो अनुच्छेद एक मिनेटभित्र सस्वर पठन गर्नुहोस्।
👉 (यसलाई मौखिक अभ्यासको लागि प्रयोग गर्न सकिन्छ)
३. तल दिइएका वाक्य पाठको कुन कुन अनुच्छेदमा रहेका छन् पहिचान गरी लेख्नुहोस्:
(क) कुरिलो बहुवर्षीय तरकारी बाली हो ।
👉 दोस्रो अनुच्छेद
(ख) कुरिलाका टुसा खानका लागि उपयुक्त हुन्छन् ।
👉 तेस्रो अनुच्छेद
(ग) औषधी, स्वास्थ्य र व्यवसायका दृष्टिले कुरिलो अत्यन्तै उपयोगी तरकारी हो ।
👉 चौथो अनुच्छेद
४. तल दिइएका प्रश्नको मौखिक उत्तर दिनुहोस्:
(क) उपासनाका बुबाले खेतबारीमा के के लगाएका छन् ?
👉 बुबाले खेतबारीमा विभिन्न तरकारीका बोट लगाएका छन् ।
(ख) उपासनालाई सबैभन्दा बढी मन पर्ने तरकारी कुन हो ?
👉 उपासनालाई कुरिलो सबैभन्दा बढी मन पर्छ ।
(ग) उपासनाका बुबाले कुरिलाको उत्पादन बढी भएमा के किनिदिने भनेका छन् ?
👉 उनले छोरीका लागि राम्रा पुस्तक र नयाँ कापीहरू किनिदिने बताएका छन् ।
(घ) कुरिलाको फाइदाबारे कसलाई जान्न मन लागेको छ ?
👉 उपासनाका साथीहरूले जान्न चाहन्छन् ।
(ङ) कुरिलो खेतीका लागि कस्तो माटो आवश्यक पर्छ ?
👉 बलौटे माटो खेतीका लागि उपयुक्त हुन्छ ।
५. तल दिइएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस्:
(क) कुरिलो कस्तो तरकारी बाली हो ?
👉 कुरिलो बहुवर्षीय तरकारी बाली हो ।
(ख) कस्तो हावापानी भएको ठाउँमा कुरिलो खेती गर्न सकिन्छ ?
👉 न्यानो हावापानी भएको ठाउँमा खेती गर्न सकिन्छ ।
(ग) कुरिलो कसरी खान सकिन्छ ?
👉 कुरिलाका टुसा उमालेर, अचार, सलाद वा तरकारीको रूपमा खान सकिन्छ ।
(घ) कुरिलो खानाले के के फाइदा हुन्छ ?
👉 यसमा भिटामिन ए, भिटामिन सी, फाइबर र क्याल्सियम हुन्छ । कोलस्ट्रोल र सोडियम हुँदैन । स्वास्थ्यका लागि लाभदायक हुन्छ ।
(ङ) कुरिलो कुन कुन रोगका बिरामीका लागि फाइदाजनक हुन्छ ?
👉 विभिन्न रोग लागेका बिरामीका लागि फाइदाजनक हुन्छ ।
६. उपासनाका बुबाको कुराबाट तपाईँले के के थाहा पाउनुभयो ?
👉 उपासनाका बुबाले कुरिलो बहुवर्षीय तरकारी हो, यसको खेती नेपालका विभिन्न ठाउँमा गर्न सकिन्छ, बलौटे माटो उपयुक्त हुन्छ, राम्रो स्याहार गरे पन्ध्रबिस वर्षसम्म उत्पादन लिन सकिन्छ, र यसको टुसा र जराबाट विभिन्न फाइदा लिन सकिन्छ भन्ने कुरा जानकारी दिनुभयो ।
७. ‘कुरिलो खेती’ पाठले दिन खोजेको सन्देश शिक्षकका सहायताले लेख्नुहोस् ।
👉 पाठले कृषिमा ध्यान दिनु, मेहनत गर्नु र बहुवर्षीय तरकारी जस्ता उपयोगी बालीको फाइदा बुझ्न आवश्यक छ भन्ने सन्देश दिन खोजेको हो ।
८. आलु खेती शीर्षकमा पाँच वाक्यको एउटा अनुच्छेद तयार पार्नुहोस् ।
👉 आलु खेती धेरै मानिसले गर्ने लोकप्रिय तरकारी खेती हो । आलु न्यानो र उपजाउ माटोमा राम्रोसँग उम्रन्छ । आलुको फसल छिटो टिप्न सकिन्छ र विभिन्न परिकार बनाउन सकिन्छ । राम्रो स्याहार गर्दा आलुको उत्पादन धेरै हुन्छ । आलु खेतीबाट आम्दानी पनि प्राप्त गर्न सकिन्छ ।
९. तपाईँलाई पनि कुनै तरकारी खेतीका बारेमा जानकारी छ होला । कक्षामा दुई दुई जनाको समूह बन्नुहोस् र कुराकानी गर्नुहोस्।
👉 (यसलाई कक्षामा मौखिक अभ्यासको लागि प्रयोग गर्न सकिन्छ)
भाषिक संरचना र वर्णविन्यास
१. तल दिइएको अनुच्छेदबाट रातो रङ लगाइएका क्रियापद टिपोट गर्नुहोस्:
👉 पढ्छिन्, जान्छिन्, सघाउने गर्छिन्
२. उदाहरणमा दिइए जस्तै गरी व्रियापदका रूप परिवर्तन गर्नुहोस्:
(क) आयो ……………. 👉 आउँछ
(ख)भन्यो ……………. 👉 भन्छ
(ग) हिड्यो ……………. 👉 हिँड्छ
(घ) देख्यो ……………. 👉 देख्छ
(ङ) गयो ……………. 👉 जान्छ
३. ‘कुरिलो खेती’ पाठको दोस्रो अनुच्छेदबाट वर्तमान वा अहिलेको समय जनाउने क्रियापद प्रयोग भएका कुनै तीनओटा वाक्य टिपोट गर्नुहोस्:
👉 “उपासनाले कुरिलामा ध्यान दिन्छिन् ।”, “उनले घाँस उखेलिहाल्छिन् ।”, “कुरिलाको फेदमा पानी पुगे नपुगेको नियालेर हेर्छिन् ।”
सुनाइ र बोलाइ
१. सुनाइ पाठ आठ सुनेर तल दिइएका प्रश्नको मौखिक उत्तर दिनुहोस्:
(क) मङ्गल शेर्पाले आफ्नो बारीमा केका बोट लगाएका छन् ?
👉 (मौखिक उत्तर, पाठ आठ सुनेर)
(ख) शेर्पाले कति जनालाई रोजगारी दिएका छन् ?
👉 (मौखिक उत्तर)
(ग) शेर्पाले स्याउ खेतीलाई के नाममा दर्ता गराएका छन् ?
👉 (मौखिक उत्तर)
(घ) स्याउ सङ्कलन केन्द्रमा शेर्पा किन जान्छन् ?
👉 (मौखिक उत्तर)
२. सुनाइ पाठ आठ सुनेर के कुरा थाहा पाउनुभयो, कक्षामा भन्नुहोस्।
👉 (मौखिक उत्तर)
३. सुनाइ पाठ आठको तेस्रो अनुच्छेद शिक्षकबाट सुन्नुहोस् र तीनओटा प्रश्न निर्माण गर्नुहोस्।
👉 (मौखिक अभ्यास)
४. सुनाइ पाठ आठ सुनेका आधारमा स्याउ खानाले हुने फाइदा पाँच वाक्यमा भन्नुहोस्।
👉 (मौखिक अभ्यास)
