Class 4 Nepali Lesson 13 Note
Unit-13 घले गाउ
शब्दभण्डार
१. तल दिइएका अर्थ बुझाउने शब्द शिक्षकका सहायताले पाठबाट खोजेर लेख्नुहोस् :
(क) मनलाई मोहित पार्ने → आकर्षक
(ख) अग्लो ठाउँबाट झरेको पानीको छाँगो → झरना
(ग) दुईतिरबाट बगेर आएका नदीहरू मिसिएको ठाउँ → दोभान
(घ) भ्रमण गर्ने व्यक्ति → पर्यटक
२. तल दिइएका नापतौलसँग सम्बन्धित एकाइ र तिनको मात्रा पढ्नुहोस् :
एक माना → दस मुठी
एक पाथी → आठ माना
एक मुरी → बिस पाथी
एक बिसौली → एक किलो दुई सय ग्राम
एक धार्नी → दुई किलो चार सय ग्राम
एक मन → चालिस सेर
एक सेर → असी तोला
एक तोला → सय लाल वा ११.६६ ग्राम
एक लाल → एक तोलाको सय भागको एक भाग
३. तल दिइएका मुद्रासँग सम्बन्धित शब्द पढ्नुहोस् :
एक दाम → एक पैसाको चार भागको एक भाग
एक पैसा → एक रुपियाँको सय भागको एक भाग
एक अधानी → तीन पैसा
एक आन्नी → छ पैसा
एक सुक्की÷टिन्ननी → बाह्र पैसा
एक सुका → बिस पैसा
एक मोहर → पचास पैसा
एक रुपियाँ → सय पैसा
४. जोडा मिलाउनुहोस् :
एक मुरी → पच्चिस पैसा
एक सेर → दुई किलो चार सय ग्राम
एक धार्नी → तीन पैसा
एक अधानी → पचास पैसा
एक सुका → बिस पाथी
एक मोहर → असी तोला
घले गाउँ पाठसँग सम्बन्धित प्रश्नोत्तर
५. तलको अनुच्छेद अनुसार मौखिक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :
(क) घले गाउँ कति वर्ष पुरानो हो ? → करिब छ सय वर्ष पुरानो
(ख) घले गाउँमा कसले शासन गरेका थिए ? → घले राजाले
(ग) घले गाउँमा कुन कुन नाच प्रसिद्ध रहेका छन् ? → घाटु, सोरठी र सेर्गा नाच
(घ) घले गाउँमा कति सालदेखि होमस्टे सुरु गरिएको हो ? → २०५७ साल
(ङ) घले गाउँ जाने पर्यटक के गरेर रमाउँछन् ? → पाखापखेरा र हिमालको अवलोकन गर्दै रमाउँछन्
६. वीरगन्जदेखि घले गाउँसम्म पुग्दा कुन कुन ठाउँको यात्रा गर्नुपर्दोरहेछ ?
→ वीरगन्ज, मनहरी, खैरहनी, रत्ननगर, नारायणघाट, मुगलिन, बेसीसहर
७. नारायणघाटदेखि घले गाउँसम्म कुन कुन दृश्य देखिने रहेछन् ?
→ धानबाली, वनजङ्गल, झरना, हिमाल, गाउँका घरहरू
८. घले गाउँमा के के अवलोकन गर्न पाइन्छ ?
→ होमस्टे व्यवस्था, मौलिक नाचहरू, चिया बगान, गुरुङ सङ्ग्रहालय, हिमालको अवलोकन
९. घले गाउँलाई किन सार्क राष्ट्रको नमुना गाउँ भनिएको होला ?
→ यहाँ विभिन्न जातजाति बसोबास गर्छन् र सांस्कृतिक विविधता तथा पर्यटकमैत्री व्यवस्था भएको कारण
१०. ‘घले गाउँ’ पाठ पढिसकेपछि तपाईँको मनमा लागेका कुरा छ वाक्यमा लेख्नुहोस्।
→ घले गाउँ साँच्चै सुन्दर छ।
→ यहाँको वातावरण शान्त र रमणीय छ।
→ होमस्टेमा बस्न मजा लाग्छ।
→ मौलिक नाच हेर्न रमाइलो लाग्यो।
→ चिया बगान निकै मनमोहक छ।
→ हिमालको दृश्य अद्भुत छ।
→ गाउँको सांस्कृतिक वैविध्य आकर्षक छ।
→ यहाँको खाना स्वादिष्ट छ।
पाठको अन्तिम दुई अनुच्छेदबाट प्रश्न निर्माण
११. ‘घले गाउँ’ पाठको अन्तिम दुई अनुच्छेदबाट पाँचओटा प्रश्न बनाउनुहोस् :
(क) घले गाउँमा पर्यटकहरूको लागि कुन सुविधा बनाइएको छ ?
(ख) घले गाउँमा चियाका बोटहरू कस्तो देखिन्छन् ?
(ग) उत्तरकन्या मन्दिरमा पूजा कसरी गरिन्छ ?
(घ) भ्यु टावरबाट के हेर्न पाइन्छ ?
(ङ) गाउँमा गुरुङ सङ्ग्रहालयमा के देखाइन्छ ?
भ्रमण वर्णन / व्यक्तिगत अनुभव
१२. ‘घले गाउँ’ पाठमा पाल्देन दाइले घले गाउँको वर्णन गरे झैँ तपाईँको ठाउँमा पर्यटक आउँदा तपाईँ कसरी आप्mनो ठाउँको वर्णन गर्नुहुन्छ, लेख्नुहोस्।
→ म पर्यटकलाई हाम्रो गाउँको प्राकृतिक सौन्दर्य, नदीनालाहरू, खेतबारी, र सांस्कृतिक नाचहरू देखाउने थिएँ।
→ होमस्टेमा बस्न, स्थानीय खाना खाएर रमाइलो अनुभव गराउने थिएँ।
→ पर्यटकहरूका लागि फोटो खिच्ने ठाउँ र अवलोकन टावर पनि बनाउने थिएँ।
१३. तपाईँले भ्रमण गर्दा रमाइलो लागेको कुनै यात्राको वर्णन गर्नुहोस्।
→ हामी घले गाउँ पुगेका थियौँ। बाटोमा धानबाली र वनजङ्गल देखेर रमायौँ।
→ झरना र हिमालको दृश्य देख्दा खुशीले चिच्यायौँ।
→ होमस्टेमा बसेर मौलिक नाच हेर्न र स्वादिष्ट खाना खाएर रमाइलो अनुभव भयो।
भाषिक संरचना र वर्णविन्यास
१. तल दिइएका वाक्यमा सङ्गति मिलाइएको छ कि छैन, टिपोट गर्नुहोस् :
(क) उषा पढाइमा राम्रो छ। → ठीक
(ख) वरुण माछा मार्न खोलातिर गयो। → ठीक
(ग) निर्मला स्याउ टिप्न रुखमा चढ्यो। → ठीक
(घ) होमबहादुर भेडेटार घुम्न गए। → ठीक
(ङ) शम्भुप्रसाद गाडी चलाउँछे। → ठीक
(च) चमेली पुस्तकालय जान्छिन्। → ठीक
२. उपयुक्त शब्द छानी वाक्य पूरा गर्नुहोस् :
(क) मेरो भाइ बजार……। → गयो
(ख) मेरी बहिनी गृहकार्य……। → गर्छे
(ग) विनोद खेतबारीमा काम ……। → गर्दै थिई
(घ) प्रतीक्षाले बजारबाट पुस्तक किनेर……। → ल्याइन्
(ङ) हर्षनारायण चाडपर्वमा घर……। → आउने छ
३. अनुच्छेद पुनर्लेखन
विश्वराज कविता लेख्छ। ऊ गीत पनि गाउँछ। ऊ साथी बनाउन मन पराउँछ। समय समयमा साथीलाई आफ्नो घरमा बोलाउँछ। साथीलाई आफ्ना कविता र गीत सुनाउँछ।
→ कोपिला लेख्छ। कोपिला गीत गाउँछ। कोपिलालाई साथी बनाउन मन पर्छ। समय समयमा साथीलाई कोपिलाको घरमा बोलाउँछ। साथीलाई कोपिलाले कविता र गीत सुनाउँछ।
४. ह्रस्व इकार ( ि ) र ह्रस्व उकार ( ु ) लागेका शब्दहरू
→ ह्रस्व इकार ( ि ) : बस्छिन्, गीत सुनाउँछिन्, चिच्यायौँ, हेरयौँ, मनै
→ ह्रस्व उकार ( ु ) : अगाडि, झरनाहरू, सुन्दर, तिब्बतको, बगेको
सुनाइ र बोलाइ
१.(क) जगेनी जात्रा दार्चुला जिल्लाको व्यास गाँउपालिकामा मनाइने सांस्कृतिक जात्रा हो। → ठिक
(ख) जगेनी जात्राको तयारी दुई वर्ष अगाडि देखि नै गरिन्छ → ठिक
(ग) जगेनी भर्न आउने श्रद्धालुहरूको समूहलाई गर्खाल भनिन्छ। → ठिक
(घ) श्रद्धालुहरू एक पटक जगेनी जात्रामा उपस्थिति भएपछि दोहो¥याएर आउन खोज्दैनन्। → बेठिक
२. मौखिक प्रश्न उत्तर दिनुहोस् :
(क) सुनाइ पाठ १२ मा केको वर्णन गरिएको छ ? → जगेनी जात्राको वर्णन
(ख) जगेनी जात्रामा कहाँका श्रद्धालु सहभागी हुनैपर्ने चलन छ ? → दार्चुला जिल्ला
(ग) धौलाकोटबाट आएका श्रद्धालुहरूको के सकिएपछि मात्रै जात्रा आरम्भ हुन्छ ? → तयारी सकिएपछि
(घ) जात्राको अन्तिम दिन सम्पूर्ण गर्खालहरूलाई कसले खाना खुवाएर बिदाइ गर्नुपर्ने चलन छ ? → आयोजकले
(ङ) जगेनी जात्रालाई किन सबै जातजातिको साझा जात्रा मानिन्छ ? → सबै समुदाय सहभागी हुने भएकाले
